De impact van make up of je hormonen: zo kies je betere cosmetica

Elke dag begin je je routine met het aanbrengen van make-up, vaak zonder na te denken over wat er precies in die kleurrijke potjes en tubes zit. Maar wist je dat veel cosmetische producten een breed scala aan chemicaliën bevatten waaraan we dagelijks worden blootgesteld? 

Welke stoffen zitten er in cosmetica?

Moderne cosmetica, waaronder fixatieven, kleurstoffen, conserveermiddelen zoals parabenen, formaldehyde, glutaraldehyde, aromatische aminederivaten, metaalzouten, UV-filters, ftalaten, oplosmiddelen, geuringrediënten en meer, bevatten vaak chemische cocktails. 

Veel fabrikanten gebruiken deze chemicaliën in hun cosmetica en schoonheidsproducten, waarvan sommige giftig kunnen zijn en zich in ons lichaam kunnen ophopen met het risico op ernstige ziekten. 

Maar zo’n vaart loopt het doorgaans niet. De echte effecten zijn een stuk kleiner, en minder makkelijk aan make-up toe te wijzen. We hebben het over hormoonverstoorders.

Wat zijn hormoonverstoorders in cosmetica? 

Endocriene disruptors zijn chemicaliën die onze hormonen, inclusief schildklierhormonen, kunnen nabootsen of verstoren. Ze veranderen de manier waarop ons lichaam hormonen aanmaakt en afbreekt (1) . Voorbeelden hiervan zijn BPA, triclosan, 4-nonylfenol, ftalaten en parabenen. 

Deze stoffen, vaak xeno-oestrogenen genoemd, kunnen zich binden aan onze oestrogeenreceptoren en allerlei gezondheidsproblemen veroorzaken. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen al effect hebben, en ze zijn zeer stabiel, wat betekent dat ze lang in ons lichaam en in het milieu blijven.

Wil je alle ins en outs over milieautoxines en hormoonontregelaars – met een complete lijst? Check dan deze blog.

De impact van cosmetica op onze gezondheid

Een studie van 105 make-upproducten verzameld in verschillende winkels toonde aan dat oogschaduw en blushes, foundations en lipsticks de meeste additieven en hormoonverstoorders bevatten. 

Onder de hormoonverstoorders waren minerale oliën, parabenen, ijzeroxide, mica, titaniumdioxide en synthetische parfums het meest aanwezig, gevolgd door kleurstoffen en additieven met allergisch potentieel.

De zorgwekkende aanwezigheid van PFAS in cosmetica

Een ander recent onderzoek wees uit dat de meeste waterproof mascara, vloeibare lippenstiften en foundations hoge concentraties fluor bevatten, wat duidt op de waarschijnlijke aanwezigheid van giftige chemicaliën bekend als per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS). 

Van de 231 geteste producten werden hoge fluorconcentraties gevonden in driekwart van de waterproof mascara monsters, twee derde van de foundations en vloeibare lippenstiften, en meer dan de helft van de oog- en lipproducten. 

Verder bleek dat elk van de 29 nader geanalyseerde producten ten minste vier PFAS bevatte, waarbij veel van deze chemicaliën niet op de productetiketten vermeld stonden. Maar wat betekent dat nu daadwerkelijk voor onze gezondheid?

De impact van hormoonverstoorders: het belang van dosering

Hormoonverstoorders zijn overal om ons heen, verborgen in dagelijkse producten zoals cosmetica. Maar wanneer hebben deze stoffen nu echt een impact op onze gezondheid? 

Het gaat niet alleen om de aanwezigheid van toxines, maar ook om de doses waarin ze voorkomen. 

Wanneer toxicologen de relatieve toxiciteit van een stof testen, beginnen ze met echt hoge doses en werken ze de doseschaal af, op zoek naar iets wat LOAEL of NOAEL heet (Lowest Observed Adverse Effect Level) of (No Observed Adverse Effect Level). 

Wanneer ze geen nadelige effecten meer waarnemen bij laboratoriumdieren, bouwen ze meestal een “veiligheidsfactor” in en stellen ze het “veilige blootstellingsniveau” vast op basis van die cijfers. En meestal stopt het testen daar. Ze testen dus niet op effecten onder het punt waarop ze ze niet langer waarnemen.

Die huidige testmethodes focussen op duidelijke, acute effecten zoals kanker of vergrote organen. Maar ze negeren vaak subtiele, langdurige effecten. Bovendien missen ze de invloed van zeer lage doses, wat vooral relevant is voor stoffen die onze hormonen beïnvloeden.

Ons hormonale systeem is bijzonder gevoelig. Het is ontworpen om te reageren op kleine veranderingen. Zo werkt de pil bijvoorbeeld ook: hormonale anticonceptie geeft slechts kleine doses hormonen af – en toch is dat genoeg om ovulatie te stoppen en zwangerschap te voorkomen. Het is een klein beetje, en elke dag. En dat maakt een verschil.

Bewust kiezen voor betere cosmetica

Bewustwording is de eerste stap naar verandering. Door te kiezen voor producten met veiligere, meer natuurlijke ingrediënten, kunnen we niet alleen onze eigen gezondheid beschermen, maar ook een signaal afgeven aan de industrie dat we geen genoegen nemen met minder. Ook al zijn de campagnes en beloftes nog zo mooi, en de reviews van influencers zo ‘oprecht’. 

Hoe kunnen we bewustere keuzes maken?

In cosmetica en huidverzorging is “natuurlijk” een term die steeds vaker opduikt op de verpakkingen van talloze producten. Veel merken spelen in op de groeiende vraag van consumenten naar gezondere, milieuvriendelijkere opties. 

Maar niet alles wat beweert natuurlijk te zijn, voldoet echt aan die belofte. Soms betekent “natuurlijk” simpelweg dat er enkele natuurlijke of natuurlijk klinkende elementen zijn toegevoegd aan een basis die nog steeds grotendeels chemisch is.

Dit verschijnsel kan worden gezien als een vorm van ‘greenwashing’, waarbij producten worden gepresenteerd als milieuvriendelijker of gezonder dan ze in werkelijkheid zijn, puur als marketingstrategie. 

Een product kan bijvoorbeeld adverteren met toegevoegde essentiële oliën of plantenextracten, terwijl de rest van de ingrediëntenlijst vol staat met synthetische stoffen. Hoewel deze producten op het eerste gezicht aantrekkelijk lijken voor wie op zoek is naar natuurlijke opties, bieden ze niet echt de voordelen van volledig natuurlijke producten.

Wanneer je op zoek bent naar écht natuurlijke make-up en huidverzorgingsproducten, is het belangrijk om verder te kijken dan de marketingclaims op de voorkant van de verpakking. 

Een grondige blik op de ingrediëntenlijst onthult vaak veel meer. Producten die daadwerkelijk natuurlijk zijn, hebben een basis die volledig of grotendeels bestaat uit natuurlijke ingrediënten, zonder verborgen synthetische stoffen.

Hier zijn enkele tips voor het vinden van echt natuurlijke producten:

  • Controleer de ingrediëntenlijst: natuurlijke producten zullen herkenbare ingrediënten bevatten, zoals specifieke planten, oliën, kleien en mineralen. Wees op je hoede voor lange, onuitspreekbare chemische namen. Check ook de ingrediëntenlijst in deze blog.
  • Zoek naar certificeringen: er zijn verschillende organisaties die natuurlijke en biologische cosmetica certificeren. Producten met deze certificeringen zijn meestal een veilige keuze. Waar je winkelt, kan ook een groot verschil maken. Kies voor webshops als biocare die zich specifiek focussen op natuurlijke cosmetica, en niks anders. Hier vind je gemakkelijk merken en producten die gecertificeerd zijn en een stuk beter voor je gezondheid.
  • Wees voorzichtig met grote beloften: producten die worden geadverteerd als “slijtvast” of “langhoudend” bevatten vaak hogere niveaus van PFAS.
  • Wees kritisch op ‘gezonde’ claims: termen als “groen”, “puur” en “organisch” zijn niet altijd strikt gereguleerd. Kijk verder dan deze claims en baseer je keuze op de daadwerkelijke samenstelling van het product.
  • Onderzoek het merk: merken die zich echt inzetten voor natuurlijke en duurzame producten zijn vaak transparant over hun ingrediënten en productieprocessen. Een beetje onderzoek kan veel onthullen over de authenticiteit van hun claims.

Je hoeft natuurlijk niet in een keer al je make-up te vervangen. Dat wordt een duur grapje, en volle producten weggooien is ook niet de meest duurzame oplossing. Begin daarom met de producten die snel opgaan en die je het vaakst gebruikt, zoals je mascara. De volgende keer dat deze opraakt, kun je kiezen voor een vegan en natuurlijke mascara. Next up: je foundation, of een ander product dat je dagelijks gebruikt. Zo kun je stukje bij beetje je make-up verbeteren.

Een aantal van mijn favoriete natuurlijke make-up merken zijn:

  1. INIKA Organic
  2. Raww
  3. Dr. Hauschka
  4. Ere Perez

Je cosmetica is slechts een puzzelstukje van je hormoonhuishouding

Wil je op een meer diepgaande, holistische manier aan de slag met het verbeteren van je hormoonhuishouding en gezondheid? Met een aantal praktische en hartstikke haalbare veranderingen in je leefstijl kun je een voelbaar verschil maken. Plan een vrijblijvende call in om meer te leren.